Tak, na umowie zlecenie można otrzymać płatne L4, ale nie dzieje się to automatycznie. Zleceniobiorca musi zostać objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, opłacać składkę i zwykle przejść 90-dniowy okres wyczekiwania. Samo wystawienie e-ZLA nie gwarantuje wypłaty. Zasiłek chorobowy wypłaca ZUS, a nie zleceniodawca.
Jakie warunki trzeba spełnić?
Przy umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Przy umowie zlecenie zleceniobiorca musi sam zawnioskować o objęcie tym ubezpieczeniem. Zleceniodawca zgłasza go do ZUS na podstawie wniosku, zwykle na formularzu ZUS ZUA.
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe jest możliwe wtedy, gdy z danego zlecenia obowiązkowo opłacane są składki emerytalna i rentowa. Składka chorobowa jest finansowana przez zleceniobiorcę i wynosi 2,45% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Aby uzyskać zasiłek, trzeba spełnić wszystkie podstawowe warunki:
- złożyć zleceniodawcy wniosek o zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego
- podlegać temu ubezpieczeniu w chwili powstania niezdolności do pracy
- mieć co najmniej 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia, czyli przejść okres wyczekiwania
- przekazać wymagane dokumenty do ZUS lub za pośrednictwem zleceniodawcy
Do okresu wyczekiwania mogą zostać doliczone wcześniejsze okresy ubezpieczenia chorobowego, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo wynikała z jednej z sytuacji wskazanych w przepisach.
Nie każdy zleceniobiorca może przystąpić do ubezpieczenia chorobowego. Przykładowo student do ukończenia 26. roku życia, wykonujący zlecenie, co do zasady nie podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym. Nie może więc dobrowolnie opłacać składki chorobowej z tej umowy i nie otrzyma zasiłku za L4.
| Co sprawdzić? | Umowa o pracę | Umowa zlecenie |
|---|---|---|
| Ubezpieczenie chorobowe | Obowiązkowe | Dobrowolne, na wniosek zleceniobiorcy |
| Okres wyczekiwania | Zwykle 30 dni | Zwykle 90 dni |
| Płatnik świadczenia | Pracodawca lub ZUS, zależnie od rodzaju świadczenia | ZUS |
Jak otrzymać zasiłek po zachorowaniu?
Po wystawieniu zwolnienia lekarskiego trzeba dopilnować formalności. Procedura wygląda następująco:
- Lekarz wystawia elektroniczne zwolnienie e-ZLA, które trafia do systemu ZUS.
- Zleceniobiorca informuje zleceniodawcę o niezdolności do wykonywania zlecenia, zgodnie z zasadami przyjętymi w umowie.
- Zleceniodawca przygotowuje zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3a i przekazuje je do ZUS, jeżeli nie wypłaca zasiłków samodzielnie.
- Zleceniobiorca składa wniosek o zasiłek chorobowy ZAS-53.
- ZUS sprawdza podleganie ubezpieczeniu, okres wyczekiwania oraz podstawę wymiaru i wypłaca świadczenie.
W przypadku umowy zlecenie nie ma wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez zleceniodawcę za pierwsze dni niezdolności do pracy, jak przy etacie. Jeżeli zleceniobiorca spełnia warunki, ZUS wypłaca zasiłek od pierwszego dnia niezdolności do pracy.
Kiedy 90 dni wyczekiwania nie jest konieczne?
Przepisy przewidują sytuacje, w których zasiłek może przysługiwać od pierwszego dnia ubezpieczenia. Dotyczy to między innymi:
- absolwentów szkoły lub uczelni, którzy zostali objęci ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia nauki lub uzyskania dyplomu
- niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy
- osób mających co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego
- posłów i senatorów, którzy przystąpili do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od zakończenia kadencji
Co po zakończeniu umowy zlecenia?
Zasiłek może być wypłacany także po wygaśnięciu umowy, jeżeli niezdolność do pracy rozpoczęła się jeszcze w czasie ubezpieczenia. Możliwe jest również uzyskanie świadczenia po ustaniu ubezpieczenia, ale warunki są bardziej restrykcyjne.
Choroba musi rozpocząć się co do zasady nie później niż w ciągu 14 dni od zakończenia ubezpieczenia i trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Przy niektórych chorobach zakaźnych lub takich o dłuższym okresie ujawnienia objawów termin może wynosić do trzech miesięcy.
Przed zachorowaniem sprawdź:
- czy zleceniodawca zgłosił cię do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego
- od kiedy ubezpieczenie jest aktywne
- czy minęło 90 dni albo zachodzi wyjątek od okresu wyczekiwania
- czy zleceniodawca przekazał do ZUS formularz ZUS Z-3a
Praca na L4 a utrata zasiłku
Wykonywanie pracy zarobkowej podczas zwolnienia lekarskiego może pozbawić zleceniobiorcę prawa do zasiłku za cały okres objęty tym zwolnieniem. Dotyczy to także pracy zdalnej, dodatkowego zlecenia, obsługi klienta czy wykonania odpłatnego projektu.
Adnotacja „chory może chodzić” nie oznacza zgody na pracę. Pozwala zwykle na zwykłe czynności życia codziennego, wizyty lekarskie, badania lub rehabilitację, jeżeli są zgodne z celem leczenia. Jeżeli zasiłek został już wypłacony, ZUS może żądać jego zwrotu.
Najważniejsze dla zleceniobiorcy jest sprawdzenie ubezpieczenia jeszcze przed chorobą. Wniosek o objęcie dobrowolnym chorobowym złożony dopiero po wystawieniu e-ZLA zwykle nie daje prawa do świadczenia za wcześniejszy okres.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W razie odmowy wypłaty zasiłku lub decyzji o jego zwrocie warto przeanalizować dokumenty i skonsultować sprawę ze specjalistą.
