Tak, na umowie zlecenie możesz otrzymać płatne L4, ale nie dzieje się to automatycznie. Musisz zostać zgłoszony do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, przejść zwykle 90-dniowy okres wyczekiwania i nie wykonywać pracy zarobkowej podczas zwolnienia. Świadczenie wypłaca ZUS jako zasiłek chorobowy, a nie zleceniodawca jako wynagrodzenie chorobowe.
Jakie warunki trzeba spełnić?
Samo wystawienie e-ZLA nie daje jeszcze prawa do pieniędzy. e-ZLA potwierdza niezdolność do pracy, natomiast wypłata zależy od tego, czy podlegałeś ubezpieczeniu chorobowemu i spełniłeś warunki ustawowe.
Przy umowie zlecenie ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Zleceniobiorca musi złożyć zleceniodawcy pisemny wniosek o zgłoszenie do ubezpieczenia. Firma dokonuje zgłoszenia do ZUS, zwykle na formularzu ZUS ZUA. Zleceniodawca nie powinien robić tego z urzędu, dlatego brak wniosku może oznaczać brak prawa do zasiłku.
Do dobrowolnego chorobowego można przystąpić wtedy, gdy z danego zlecenia obowiązkowo podlegasz ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przy zbiegu kilku tytułów do ubezpieczeń, na przykład etatu i zlecenia, sytuacja może wyglądać inaczej. Znaczenie ma to, z którego tytułu opłacane są obowiązkowe składki społeczne.
Najważniejsze warunki uzyskania zasiłku są następujące:
- Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na pisemny wniosek zleceniobiorcy.
- Opłacanie składki chorobowej z tytułu, który daje możliwość przystąpienia do tego ubezpieczenia.
- 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia, czyli okres wyczekiwania.
- Otrzymanie e-ZLA i przekazanie dokumentów potrzebnych do ustalenia prawa do świadczenia.
Do 90 dni można doliczyć wcześniejsze okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Dotyczy to zarówno wcześniejszego ubezpieczenia obowiązkowego, na przykład z etatu, jak i dobrowolnego. Dłuższa przerwa zwykle oznacza konieczność rozpoczęcia wyczekiwania od początku.
Składka chorobowa obniża wynagrodzenie netto zleceniobiorcy. W zamian zapewnia ochronę na wypadek choroby, ale dopiero po spełnieniu wymogów dotyczących podlegania ubezpieczeniu i okresu wyczekiwania.
Etat a umowa zlecenie – najważniejsze różnice
W przypadku etatu ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe, a pracownik może otrzymywać wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Zleceniobiorca nie ma takiego wynagrodzenia. Jeżeli spełni warunki, otrzymuje zasiłek chorobowy z systemu ubezpieczeń społecznych.
| Co porównujemy? | Umowa o pracę | Umowa zlecenie |
|---|---|---|
| Ubezpieczenie chorobowe | Obowiązkowe | Dobrowolne, na wniosek zleceniobiorcy |
| Kto finansuje świadczenie? | Najpierw pracodawca w formie wynagrodzenia chorobowego, później zasiłek | ZUS wypłaca zasiłek chorobowy |
| Okres wyczekiwania | Zwykle 30 dni ubezpieczenia obowiązkowego | Zwykle 90 dni ubezpieczenia dobrowolnego |
| Znaczenie e-ZLA | Potwierdza niezdolność do pracy | Potwierdza niezdolność, ale nie gwarantuje wypłaty |
Standardowo zasiłek chorobowy wynosi 80% podstawy wymiaru. Wyższa, 100-procentowa wysokość może przysługiwać między innymi w okresie ciąży albo w związku z wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. Podstawa zależy od przychodu, od którego opłacano składkę chorobową, dlatego kwota świadczenia nie musi odpowiadać pełnemu wynagrodzeniu z umowy.
Co zrobić po otrzymaniu e-ZLA?
Elektroniczne zwolnienie lekarskie trafia do systemu ZUS, ale procedura wypłaty może wymagać dodatkowych dokumentów. Po otrzymaniu zwolnienia wykonaj następujące czynności:
- Poinformuj zleceniodawcę o niezdolności do pracy i okresie wskazanym w e-ZLA.
- Sprawdź, czy zleceniodawca zgłosił Cię do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i czy składki były rozliczane.
- Złóż wniosek ZAS-53 o zasiłek chorobowy, jeżeli jest wymagany w Twojej sytuacji.
- Upewnij się, że zleceniodawca przekazał do ZUS formularz Z-3a, czyli zaświadczenie płatnika składek.
Formularz Z-3a wystawia zleceniodawca. Zawiera on informacje o okresach ubezpieczenia oraz podstawie wymiaru składek. Jeżeli firma nie jest płatnikiem zasiłków, przekazuje dokument do ZUS, a Zakład ustala prawo do świadczenia i jego wysokość.
Przed zachorowaniem możesz sprawdzić podstawowe informacje na swoim koncie ZUS. Przydatne jest zweryfikowanie, czy widniejesz jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia chorobowego oraz czy nie występują przerwy w podleganiu ubezpieczeniu.
Czy można pracować na L4?
Nie wykonuj pracy zarobkowej podczas zwolnienia lekarskiego. Zgodnie z zasadami dotyczącymi zasiłku chorobowego, wykonywanie pracy zarobkowej albo wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem może skutkować utratą prawa do zasiłku za cały okres objęty tym zwolnieniem, a nie tylko za dzień, w którym wykonano pracę.
Zakaz obejmuje także pracę na podstawie umowy zlecenie, działalność gospodarczą, odpłatne konsultacje, lekcje, dyżury i obsługę klientów. Praca zdalna również może zostać uznana za pracę zarobkową. Brak dojazdu do firmy albo mniejszy wysiłek fizyczny nie zmienia tego, że wykonujesz odpłatne czynności.
Adnotacja „chory może chodzić” nie oznacza zgody na pracę. Dotyczy zwykłych czynności życia codziennego, leczenia, wizyt lekarskich i innych aktywności zgodnych z celem zwolnienia.
Samo istnienie umowy zlecenia nie przesądza jeszcze o utracie świadczenia. Istotne jest faktyczne wykonywanie odpłatnych czynności w okresie niezdolności do pracy. Jeżeli przelew lub rachunek pojawiły się podczas L4, ale praca została wykonana wcześniej, znaczenie mogą mieć dokumenty potwierdzające datę wykonania usługi.
Jeżeli ZUS uzna, że pracowałeś podczas zwolnienia, może odmówić wypłaty albo żądać zwrotu już wypłaconego zasiłku. W razie otrzymania decyzji warto sprawdzić jej uzasadnienie, zebrać dokumenty i pilnować terminu na odwołanie wskazanego w pouczeniu.
Kiedy zasiłek przysługuje od pierwszego dnia?
Ustawa przewiduje sytuacje, w których nie trzeba czekać pełnych 90 dni. Najważniejsze wyjątki obejmują:
- absolwentów szkół lub studiów, którzy zostali objęci ubezpieczeniem albo przystąpili do niego w ciągu 90 dni od ukończenia nauki lub uzyskania dyplomu,
- niezdolność do pracy spowodowaną wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,
- osoby z co najmniej 10-letnim okresem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,
- posłów i senatorów, którzy przystąpili do ubezpieczenia w terminie określonym w przepisach po zakończeniu kadencji.
Osobne zasady dotyczą studentów do 26. roku życia. Co do zasady z umowy zlecenia nie podlegają oni ubezpieczeniom społecznym, więc nie mogą z tego tytułu przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego ani uzyskać zasiłku. Przy zbiegu tytułów do ubezpieczeń, zakończeniu zlecenia albo wyjątkach ustawowych konieczne jest sprawdzenie konkretnej sytuacji.
Najważniejsze jest sprawdzenie ubezpieczenia jeszcze przed chorobą. Na zleceniu płatne L4 wymaga pisemnego wniosku o dobrowolne chorobowe, zwykle 90 dni ubezpieczenia oraz powstrzymania się od pracy zarobkowej w czasie zwolnienia. Bez tych warunków samo e-ZLA nie zapewni wypłaty.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku decyzji odmownej ZUS, kontroli lub zbiegu kilku tytułów do ubezpieczeń warto skonsultować sprawę ze specjalistą.
